عربی دبیرستان و نکات کنکوری

عربی جامع دبیرستان

درباره من
دبیر عربی دبیرستان ،دارای 19 سال سابقه تدریس عربی دبیرستان و کلاسهای کنکور-سرگروه عربی دبیرستان از سال 1390 تا کنون-تلمّذ در محضر بزرگترین اساتید ادبیات عرب ایران:دکتر حسن وحید -دکتر نادر نظام طهرانی-دکتر عدنان طهماسبی-دکتر عناد (عراقی)-دکتر مصطفوی و...
جستجو در وبلاگ
نویسنده :حسن شیرزاد
تاریخ: جمعه 19 تیر 1394 12:30 ب.ظ

مذکر و مونث

اسم از لحاظ دلالت بر جنس دو نوع است ،مذکر(نر) و مؤنث(ماده). هر یک از این دو نوع به دو قسم حقیقی یا مجازی تقسیم می شوند.

 

1- اسم مذکر حقیقی:اسم یا صفتی که خاص انسان یا حیوان نر باشد: رَجُل_عاقِل_اَسَد_جَمَل_فَتی


2- اسم مذکر مجازی:آن اسمی است که ظاهراً مذکر است ولی شامل انسان و حیوان نمی شود: قلم_کتاب_دفتر

3- مؤنث حقیقی:اسم یا صفتی که وی‍‍ژه انسان یا حیوان ماده باشد:اِمْرَأَة_ مریم_لیلا_حمیراء_


4- مؤنث مجازی:اسم یا صفت مؤنثی که ویژه انسان یا حیوان ماده نباشد:واسعه_شمس_ارض_حمراء_سوداء


نکته:اگر اسمی در صورت ظاهری مؤنث باشد ولی به مذکر تعلق داشته باشد به آن مؤنث لفظی می گویند:معاویه_طلحه_حمزه


نکته2:اگر اسمی علامت مؤنث را نداشته باشد ولی به مؤنث تعلق داشته باشد به آن مؤنث معنوی می گویند:مریم_زینب_هند



برای پی بردن به جنسیت اسمی که علائم مؤنث در آن نیست،باید یا از کتب لغت استفاده کرد یا اینکه در جمله از فعل یا صفتی که برای آن به کار رفته است تشخیص دهیم که آن اسم مؤنث است یا مذکر.

علائم  مؤنث 3 نوع می باشد:


1-     ة تانیث ؛ مانند : فاطمة ، منضدة ، حدیقة

2-     الف مقصوره (ی ، 1) زائده : کبری ، عطشی ، دنیا

3-     الف ممدوده ( اء) زائده : صحراء ، خضراء ، زهراء

توجه : راه تشخیص الف مقصوره و الف ممدوده زائده ؛ اگر آنها را از کلمه حذف کنیم و فقط دو حرف ماند الف مقصوره و ممدوده اصلی یعنی جزء اصل کلمه می باشند و مونث نیستند بلکه مذکر هستند . مانند : فتی ، بناء ، ابقاء ، بقاء عصا ، مرتضی و اگر با حذف آنها سه حرف باقی ماند آن کلمات مونث می باشند . مانند : عذراء ، زهراء

     صحراء ، فُضلی

    توجه : همزه آخر مصادر افعال ثلاثی مزید اصلی می باشند یعنی نشانه مونث نیستند

     مانند : امضاء ، انزواء ، انقضاء

    توجه : کلمات بر وزن : فُعلی ، فَعلی ، فعلاء حتما ً مونث هستند . مانند : عَطشی، کبری

    زهراء              انواع اسم مونث در ادامه مطلب    

انواع مونث :

1-     مونث حقیقی : که بر انسان و حیوان ماده دلالت دارد .مانند : فاطمة ، سعیدة

   بقرة

2-     مونث مجازی : که بر اشیاء مونث دلالت دارد . مانند : مدرسة ، جنة ، شمس

3-     مونث لفظی : اسمی که مذکر است اما علامة مونث دارد .

مانند : معاویة ، حمزة ، طلحة ، زکریاء

توجه : فعل ، ضمیر ، اسم اشاره ، اسم موصول ، صفت و خبر مشتق برای مونث لفظی بصورت مذکر بکار می رود .

مانند : هو معاویة ، جاء حمزةُ

4 مونث معنوی : اسمی که مونث است اما علائم مونث ندارد .

مانند : امّ ، زینب ، کلثوم ، اُخت

اسم مونث در موارد زیر معنوی است

1-     برخی اسمهای علم مونث : مریم ، زینب ، مُنی ، هُدی

2-     اسم های مختص جنس مونث : امّ ، اخت ، بنت

3-     اسم های شهرها و کشورها : ایران ، طهران ،

4-     اسم اغلب اعضای جفت بدن : عین (چشم ) ، ید ( دست) رِجل ( پا ) ، اُذُن

 ( گوش ) ، قدم . غیر از : حاجب (ایرو) ، خدّ (گونه)

5-     برخی از اسم های سماعی : ارض ، شمس ، دار ، نار ، نار ، نفس ، حرب ،  جحیم ، بئر ، سن ّ ، جهنم ...

انواع مونث مجازی

1-     اسامی قبایل و عشایر : قریش ، تمیم ، ثقیف ، بنی هاشم

2-     جمع مکسر که بر غیر انسان دلالت دارد : حقول ( دشتها ) ، انجم ، الخیول

( دسته اسبها )

توجه : فعل، ضمیر، اسم اشاره ، اسم موصول برای جمع مکسر غیر انسان بصورت مفرد مونث بکار میرود .

مانند : ذهبت الخیول ، هذه الکتب

توجه : برخی اسم ها هم مونث هستند و هم مذکر

مانند : روح ، سبیل، سلاح، طریق، عقاب ، عقرب، عنکبوت، قمیص، فردوس

توجه : مونث حقیقی و مجازی بر مونث لفظی و معنوی مقدم می باشد یعنی ابتدا کلمه ام ّ مونث حقیقی و شمس مونث مجازی است سپس معنوی و مجازی



تازه ترین مطالب
ابزارک های وبلاگ
  • کل بازدید:
  • بازدید امروز :
  • یازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • نویسنده : حسن شیرزاد
  • تعداد کل مطالب :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :


چاپ این صفحه